
19-noyabr, payshanba kuni bilishingiz kerak boʻlgan muhim maʼlumotlar:
AQSh dollari (USD) payshanba kuni oʻz kuchini saqlab qolmoqda, AQSh dollari (USD) indeksi esa 104.00 yaqiniga koʻtarilib, 2025-yil aprelidan buyon eng yuqori darajaga yetdi. Kunning ikkinchi yarmida AQSh iqtisodiy taqvimida ishsizlik nafaqasi uchun birlamchi arizalar boʻyicha haftalik maʼlumotlar va hududiy ishlab chiqarish soʻrovlari eʼlon qilinadi. Bundan tashqari, AQSh Moliya vazirligi inflyatsiyadan himoyalangan 10 yillik gʻaznachilik qimmatli qogʻozlari (TIPS) auksionini oʻtkazadi, yirik markaziy banklarning pul-kredit siyosati uchun masʼul vakillari esa nutq soʻzlaydi.

Quyidagi jadvalda AQSh dollarining (USD) roʻyxatdagi asosiy valyutalarga nisbatan joriy haftadagi foiz oʻzgarishi koʻrsatilgan. AQSh dollari eng koʻp Avstraliya dollariga nisbatan mustahkamlandi.
| USD | EUR | GBP | JPY | CAD | AUD | NZD | CHF | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| USD | 0,52% | 0,56% | -0,10% | 0,53% | 1,17% | 0,53% | 0,56% | |
| EUR | -0,52% | 0,02% | -0,61% | -0,05% | 0,63% | -0,04% | -0,01% | |
| GBP | -0,56% | -0,02% | -0,61% | -0,07% | 0,61% | -0,07% | -0,03% | |
| JPY | 0,10% | 0,61% | 0,61% | 0,47% | 1,20% | 0,49% | 0,63% | |
| CAD | -0,53% | 0,05% | 0,07% | -0,47% | 0,76% | 0,02% | 0,04% | |
| AUD | -1,17% | -0,63% | -0,61% | -1,20% | -0,76% | -0,67% | -0,63% | |
| NZD | -0,53% | 0,04% | 0,07% | -0,49% | -0,02% | 0,67% | 0,03% | |
| CHF | -0,56% | 0,00% | 0,03% | -0,63% | -0,04% | 0,63% | -0,03% |
Issiqlik xaritasi asosiy valyutalarning bir-biriga nisbatan foiz oʻzgarishlarini koʻrsatadi. Bazaviy valyuta chap ustundan, kotirovka valyutasi esa yuqori qatordan tanlanadi. Masalan, chap ustundan AQSh dollarini tanlab, gorizontal chiziq boʻylab Yaponiya iyenasigacha borsangiz, katakda koʻrsatilgan foiz oʻzgarishi USD (bazaviy)/JPY (kotirovka) nisbatini ifodalaydi.
Federal rezerv tizimining (Fed) oktabrdagi pul-kredit siyosati yigʻilishi bayonnomasi aksariyat rasmiylar oktabrda stavkalarni oʻzgartirmaslik tarafdori boʻlganini, biroq sentabrdagi baholariga tayangan holda keyingi oshirishlarni umuman olganda maqbul deb hisoblaganini koʻrsatdi. Hujjatga koʻra, ayrim siyosat belgilovchilar inflyatsiya ularni yanada qatʼiy siyosatga oʻtishga majbur qilishi mumkinligidan ogohlantirgan, baʼzilari esa maʼlumotlar yomonlashsa, dekabrda stavkani kattaroq miqdorda oshirishni ham koʻrib chiqqan. Ayni paytda, Fed boshqaruvchisi Christopher Waller chorshanba kuni CNBC telekanaliga inflyatsiya nomaqbul yoʻnalishda ketayotgani va tobora koʻproq toifalarga tarqalayotganini aytdi. Uning fikricha, agar markaziy bank kelgusi oylarda stavkalarni tezroq surʼatda oshirishga ishora qilishga tayyor boʻlmasa, stavkani yarim foiz bandiga oshirishi kerak.
OCBC tahlilchilarining taʼkidlashicha, tunda dollar oʻsishda davom etdi, ayni paytda “gʻaznachilik obligatsiyalari daromadlilik egri chizigʻi qisqa va uzoq muddatli daromadliliklarning qarama-qarshi yoʻnalishdagi harakati hisobiga yassilashdi”. Bunga Fed bayonotlaridagi tobora qatʼiylashayotgan ohang tayanch boʻldi. Ular Fed boshqaruvchisi Christopher Wallerning izohlariga eʼtibor qaratmoqda. Waller Fed “dekabrda stavkalarni 50 bazis punktga oshirishi yoki 25 bazis punktlik qadam tashlab, yanvarda yana bir oshirish boʻlishini aniq bildirishi” kerakligini aytgan.
Bank “FOMCning oktabrdagi yigʻilishi bayonnomasi qatʼiy ohangni yanada kuchaytirganini” qoʻshimcha qilib, “deyarli barcha ishtirokchilar siyosatni yanada qatʼiylashtirish, ehtimol, maqsadga muvofiq boʻladi, deb hisoblaganini” qayd etdi. OCBC, shuningdek, “ikki ishtirokchi kelayotgan inflyatsiya maʼlumotlari salbiy boʻlsa, 25 bazis punktdan kattaroq qadamni koʻrib chiqish mumkinligini ham aytganiga” eʼtibor qaratdi. Ularning baholashicha, bu jihat yanada keskin choralar koʻrilishi ehtimolini saqlab turadi va dollarni qoʻllab-quvvatlovchi asosiy omillarni mustahkamlaydi.
Nasdaq birjasidagi katta qiziqish bilan kutilayotgan listingi oldidan Anthropic chorshanba kuni birlamchi ommaviy taklif (IPO) narxini har bir aksiya uchun 83 dollar etib belgilab, rekord darajadagi 81,3 milliard dollar jalb qildi. CNBC maʼlumotiga koʻra, aksiyalar Nasdaq Composite’da “ANT” tikeri ostida ilk bor savdoga chiqishidan oldin, barcha potensial aksiyalar hisobga olingandagi Anthropic bozor kapitallashuvi qariyb 1,5 trillion dollarni tashkil etmoqda. Payshanba kuni Yevropadagi ertalabki savdolarda Nasdaq fyucherslari qariyb 1,7% ga oʻsmoqda.
EUR/USD hafta oʻrtasida 1.1000 dan pastga tushganidan keyin pasayishda davom etdi va oxirgi 19 oydagi eng past kunlik yopilish darajasini qayd etdi. Juftlik tiklanishga qiynalmoqda va Yevropa sessiyasida 1.0970 atrofidagi tor diapazonda savdo qilinmoqda. Yevropa markaziy banki (ECB) prezidenti Kristin Lagard Belgiyadagi konferensiya doirasida onlayn suhbatda ishtirok etadi, Germaniya Bundesbanki esa kun davomida oylik hisobotini eʼlon qiladi.
GBP/USD chorshanba kuni qariyb 0,5% yoʻqotdi va payshanba kungi Osiyo savdolarida pasayishni davom ettirib, 1.3120 yaqinida soʻnggi 12 oylik yangi minimumga tushdi. Juftlik yuqoriga korreksiya qilmoqda va Yevropadagi ertalabki savdolarda 1.3150 atrofida savdo qilinmoqda.
Bugun avvalroq eʼlon qilingan Avstraliya maʼlumotlariga koʻra, ishsizlik darajasi sentabrdagi 4,7% dan oktabrda 4,9% ga koʻtarildi. Shu davrda bandlar soni 43,5 mingga kamaydi, bu esa bozorning 25 mingga oʻsish haqidagi kutishlaridan ancha past natijadir. AUD/USD mehnat bozoriga oid koʻngildagidek boʻlmagan maʼlumotlardan soʻng pasayish bosimi ostida qolmoqda va 0.6700 dan biroz pastda, yanvardan buyon eng past darajada savdo qilinmoqda.
Oltin chorshanba kuni 3% dan koʻproq arzonlashdi va payshanba kungi Osiyo sessiyasida 3 700 dollardan pastga tushib, 2026-yil uchun yangi minimumni qayd etdi. Qimmatbaho metall Yevropadagi ertalabki savdolarda tiklanishga erishib, 3 750 dollar tomon asta-sekin koʻtarilmoqda.
Yaponiya banki (BoJ) raisi Kazuo Ueda payshanba kuni inflyatsiyaning asosiy tendensiyasi ularning narxlar boʻyicha maqsadiga umuman mos kelishini aytdi. U pul-kredit sharoitlari iqtisodiyotni ragʻbatlantiruvchi boʻlib qolayotgani sababli foiz stavkalarini oshirishni davom ettirishni rejalashtirayotganlarini yana bir bor taʼkidladi. Chorshanba kunini deyarli oʻzgarishsiz yakunlagan USD/JPY payshanba kuni oʻsish surʼatini kuchaytirib, 159.50 dan yuqorida savdo qilinmoqda. Bozor ishtirokchilari juma kuni erta tongda Yaponiyaning oktabr oyi uchun milliy isteʼmol narxlari indeksi (CPI) maʼlumotlarini diqqat bilan kuzatadi.
AQSh dollari (USD) Amerika Qoʻshma Shtatlarining rasmiy valyutasi boʻlib, boshqa koʻplab mamlakatlarda mahalliy banknotlar bilan bir qatorda muomalada yuradigan amaldagi valyuta hamdir. U dunyoda eng koʻp savdo qilinadigan valyuta hisoblanadi. 2022-yil maʼlumotlariga koʻra, uning hissasiga jahon valyuta bozori aylanmasining 88% dan ortigʻi yoki kuniga oʻrtacha 6,6 trillion dollarlik operatsiyalar toʻgʻri keladi. Ikkinchi jahon urushidan keyin USD jahon zaxira valyutasi sifatida Britaniya funti oʻrnini egalladi. AQSh dollari oʻz tarixining katta qismida oltin bilan taʼminlangan edi. Bu tartib 1971-yilda Bretton-Vuds kelishuvi doirasida oltin standarti bekor qilinguniga qadar amal qilgan.
AQSh dollari qiymatiga taʼsir qiluvchi eng muhim omil Federal rezerv tizimi (Fed) belgilaydigan pul-kredit siyosatidir. Fed zimmasiga ikkita vazifa yuklatilgan: narxlar barqarorligiga erishish (inflyatsiyani nazorat qilish) va toʻliq bandlikni ragʻbatlantirish. Bu ikki maqsadga erishishning asosiy vositasi foiz stavkalarini oʻzgartirishdir. Narxlar juda tez oʻsib, inflyatsiya Fedning 2% lik maqsadidan yuqori boʻlsa, Fed stavkalarni oshiradi va bu USD qiymatini qoʻllab-quvvatlaydi. Inflyatsiya 2% dan pastga tushganda yoki ishsizlik darajasi juda yuqori boʻlganda, Fed foiz stavkalarini pasaytirishi mumkin, bu esa AQSh dollariga bosim oʻtkazadi.
Favqulodda vaziyatlarda Federal rezerv tizimi qoʻshimcha dollar chiqarishi va miqdoriy yumshatish (QE) siyosatini ham amalga oshirishi mumkin. QE jarayonida Fed faoliyati toʻxtab qolgan moliya tizimidagi kredit oqimini sezilarli darajada oshiradi. Bu banklar bir-biriga kredit bermayotgani sababli kredit mablagʻlari oqimi qurib qolganda qoʻllanadigan noanʼanaviy siyosat chorasidir. Banklarning bunday tutumiga kontragent oʻz majburiyatlarini bajara olmasligidan xavotir sabab boʻladi. Bu shunchaki foiz stavkalarini pasaytirish zarur natijani berishi ehtimoli kam boʻlganda qoʻllanadigan soʻnggi choradir. Fed 2008-yildagi yirik moliyaviy inqiroz paytida yuzaga kelgan kredit tanqisligiga qarshi kurashishda aynan shu vositani tanlagan. Bunda Fed qoʻshimcha dollar chiqarib, ular hisobiga asosan moliya institutlaridan AQSh davlat obligatsiyalarini sotib oladi. QE odatda AQSh dollarining zaiflashishiga olib keladi.
Miqdoriy qatʼiylashtirish (QT) teskari jarayon boʻlib, bunda Federal rezerv tizimi moliya institutlaridan obligatsiyalar sotib olishni toʻxtatadi va oʻz portfelidagi muddati tugayotgan obligatsiyalar boʻyicha qaytarilgan asosiy qarz mablagʻlarini yangi xaridlarga qayta yoʻnaltirmaydi. Bu odatda AQSh dollariga ijobiy taʼsir qiladi.