
Hindiston rupiyasining (INR) AQSh dollariga (USD) nisbatan qariyb olti hafta davom etgan oʻsishi toʻxtab qoldi. Payshanba kungi savdolar boshida USD/INR juftligi avvalgi kuni qayd etilgan olti oylik minimumi 93,25 dan tiklanib, biroz koʻtarildi va 93,50 yaqinida savdo qilinmoqda.
Federal rezerv tizimi (Fed) yaqin muddatda foiz stavkalarini bir necha bor oshirishi haqidagi xavotirlar tufayli AQSh dollari oʻsishda davom etar ekan, USD/INR juftligi yoʻqotgan pozitsiyalarini tikladi.

Osiyo savdolarida AQSh dollarining oltita asosiy valyutaga nisbatan qiymatini oʻlchaydigan AQSh dollari indeksi (DXY) 104,00 yaqinida yangi 19 oylik maksimumga yetdi.
CME FedWatch vositasiga koʻra, Fed dekabr va yanvar oylaridagi pul-kredit siyosati yigʻilishlarida foiz stavkalarini har safar 25 bazis punktga oshirishi deyarli aniq. Ushbu vosita 2027-yil mart oyida stavkaning yana oshirilishi ehtimolini qariyb 50% deb koʻrsatmoqda.
Chorshanba kuni eʼlon qilingan Federal ochiq bozor qoʻmitasining (FOMC) oktabr oyidagi pul-kredit siyosati yigʻilishi bayonnomasi ham siyosatchilar foiz stavkalarini yanada oshirishni ochiq qoʻllab-quvvatlaganini koʻrsatdi. Shu bilan birga, ular “inflyatsiya kutilganidan koʻra uzoqroq saqlanib qolishi mumkin” deya ogohlantirgan.
Bayonnomada, shuningdek, ikki nafar siyosatchi inflyatsiya maʼlumotlari salbiyligicha qolsa, dekabr yigʻilishida foiz stavkasi kattaroq miqdorda oshirilishi mumkinligi haqida ogohlantirgani qayd etilgan.
Societe Generale tahlilchilari Hindiston rupiyasini “bu oy rivojlanayotgan bozorlar orasida kutilmaganda eng yaxshi natija koʻrsatgan valyuta” deb taʼriflab, investorlar “Janubiy Koreya va Tayvan kabi sunʼiy intellektga yoʻnaltirilgan bozorlar”dan tashqariga ham sarmoya kiritayotgan bir paytda ushbu oʻsish “xorijiy portfel investitsiyalari (FPI) oqimi hisobiga yuz berganini” taʼkidladi. Ularning qoʻshimcha qilishicha, bozor kayfiyatini “AQShdagi oraliq saylovlardan keyin Eron bilan sulhga erishilishiga boʻlgan umidlar ham qoʻllab-quvvatladi, bu esa Brent narxini bir barrel uchun 90 dollar tomon tushirdi” va INR uchun qulay sharoitni yanada mustahkamladi.
Noyabr oyining shu kunigacha xorijiy institutsional investorlar (FII) barcha toʻliq savdo kunlarida sof xaridor boʻlib qolmoqda va oʻz ulushlarini 94 229,56 kror rupiyaga oshirdi.
Ayni paytda Yaqin Sharqdan energiya yetkazib berish bilan bogʻliq xatarlarga oid xavotirlarning yumshashi tufayli neft narxining pasayishi ham INRning qadrsizlanishini cheklashi kutilmoqda. Maqola yozilayotgan paytda amal qilish muddati 18-dekabrda tugaydigan MCX xom neft shartnomasi 0,78% ga koʻtarilib, taxminan 7 709 rupiyaga yetdi, biroq oʻzining 11 haftalik minimumi boʻlgan 7 850 rupiyaga yaqin turibdi.

Kunlik grafikda USD/INR 93,44 darajasida savdo qilinmoqda. Juftlik 93,82 dagi 9 davrli eksponensial sirgʻaluvchi oʻrtachadan (EMA) pastda qolayotgani sababli qisqa muddatli pasayish yoʻnalishi saqlanmoqda. Yuqoridagi ushbu dinamik qarshilik juftlikka bosim oʻtkazishda davom etmoqda. Nisbiy kuch indeksi (RSI) esa 29,24 darajasida, yaʼni ortiqcha sotilganlik hududida turibdi. Bu pasayish impulsi haddan tashqari kuchaygan boʻlsa-da, qisqa muddatli bozor tuzilmasida sotuvchilar hanuz ustun ekanini anglatadi.
Yuqoriga harakatda kuzatish kerak boʻlgan eng yaqin daraja 93,82 dagi 9 davrli EMA qarshiligidir. Joriy pasayish moyilligini yumshatish va korreksion tiklanish uchun yoʻl ochish maqsadida juftlik ushbu darajadan yuqoriga qaytishi kerak. Pastga harakatda esa 18-noyabrda qayd etilgan 93,25 minimumi eng yaqin tayanch hisoblanadi; undan pastda 93,00 darajasi asosiy tayanch vazifasini bajaradi.
(Ushbu maqolaning texnik tahlili sunʼiy intellekt vositasi yordamida yozilgan. Batafsil maʼlumot.)
Hindiston rupiyasi (INR) tashqi omillarga eng sezgir valyutalardan biridir. Xom neft narxi (mamlakat neft importiga kuchli bogʻliq), AQSh dollarining qiymati – savdoning asosiy qismi AQSh dollarida amalga oshiriladi – va xorijiy investitsiyalar hajmi rupiya kursiga taʼsir qiladi. Hindiston rezerv bankining (RBI) valyuta kursini barqaror saqlash maqsadida valyuta bozorlariga bevosita intervensiya qilishi, shuningdek, RBI belgilaydigan foiz stavkalari darajasi ham rupiyaga taʼsir etuvchi muhim omillardir.
Hindiston rezerv banki (RBI) savdoni yengillashtirishga koʻmaklashish uchun valyuta kursini barqaror saqlash maqsadida valyuta bozorlarida faol intervensiya qiladi. Bundan tashqari, RBI foiz stavkalarini oʻzgartirish orqali inflyatsiyani 4% lik maqsadli darajada ushlab turishga intiladi. Yuqori foiz stavkalari odatda rupiyani mustahkamlaydi. Bunga “kerri-treyd” strategiyasining oʻrni sabab boʻladi: investorlar foiz stavkalari past mamlakatlarda qarz olib, mablagʻlarini nisbatan yuqori foiz stavkalarini taklif qiladigan mamlakatlarga joylashtiradi va stavkalar oʻrtasidagi farqdan foyda oladi.
Rupiya qiymatiga taʼsir qiluvchi makroiqtisodiy omillarga inflyatsiya, foiz stavkalari, iqtisodiy oʻsish surʼati (YAIM), savdo balansi va xorijiy investitsiyalar oqimi kiradi. Yuqoriroq oʻsish surʼati xorijiy investitsiyalarni koʻpaytirib, rupiyaga boʻlgan talabni oshirishi mumkin. Savdo balansi taqchilligining qisqarishi oxir-oqibat rupiyaning mustahkamlanishiga olib keladi. Yuqori foiz stavkalari, ayniqsa, real stavkalar (foiz stavkasidan inflyatsiya ayirilgandagi koʻrsatkich) ham rupiyaga ijobiy taʼsir qiladi. Tavakkalchilikka moyillik kuchaygan sharoitda toʻgʻridan-toʻgʻri va bilvosita xorijiy investitsiyalar (FDI va FII) oqimi ortishi mumkin, bu ham rupiyaga foyda keltiradi.
Yuqori inflyatsiya, ayniqsa, Hindistonga oʻxshash mamlakatlardagidan nisbatan yuqori boʻlsa, odatda valyutaga salbiy taʼsir qiladi, chunki bu pul taklifining ortiqchaligi tufayli qadrsizlanishni aks ettiradi. Inflyatsiya eksport qiymatini ham oshiradi, natijada xorijdan import qilinadigan mahsulotlarni xarid qilish uchun koʻproq rupiya sotiladi va bu rupiyaga salbiy taʼsir koʻrsatadi. Shu bilan birga, yuqori inflyatsiya odatda Hindiston rezerv bankini (RBI) foiz stavkalarini oshirishga undaydi. Bu esa xalqaro investorlar talabi ortishi hisobiga rupiyaga ijobiy taʼsir qilishi mumkin. Pastroq inflyatsiya esa teskari taʼsir koʻrsatadi.