
AQSH xom nefti uchun etalon hisoblangan West Texas Intermediate (WTI) juma kuni Osiyo savdolarining dastlabki soatlarida 82,75 dollar atrofida savdo qilinmoqda. Hoʻrmuz boʻgʻozida tankerlar qatnovidagi uzilishlar haqidagi xabarlar AQSH xom neft zaxiralarining ortishi va jahon bozorida neft ortiqchaligi yuzaga kelishi haqidagi prognozlar bosimini muvozanatlashtirayotgani sababli WTI barqaror turibdi.

Eron harbiy-dengiz kuchlari bayonotida payshanba kuni Hoʻrmuz boʻgʻozida ikkita neft tankeri dengiz minalariga urilib, “portlagani” aytildi. Ayni paytda Eronni qoʻllab-quvvatlovchi husiylar harakati ham Saudiya Arabistoni poytaxti Ar-Riyodga raketalar uchirdi.
Saudiya Arabistoni Fuqaro muhofazasi xizmati payshanba kuni hujum oqibatida Ar-Riyoddagi eng baland osmonoʻpar binoning bir necha qavati, shuningdek, yaqin atrofdagi binolar zarar koʻrganini maʼlum qildi. Mazkur osmonoʻpar binoda Saudiya suveren boylik jamgʻarmasining bosh qarorgohi joylashgan.
Biroq Saudiya matbuot agentligi (SPA) maʼlumotiga koʻra, jabrlanganlar haqida xabar berilmagan. Avvalroq Saudiya Arabistoni rasmiylari bergan maʼlumotlardan xabardor ikki nafar Gʻarb rasmiysi qirollik Yamandagi husiy isyonchilar bilan mojarosi kelgusi yilning ancha qismida ham davom etishiga tayyorlanayotganini bildirgan edi.
Oʻtgan hafta AQSH xom neft zaxiralari kutilganidan koʻproq oshib, jahon neft taklifi talabdan yuqori boʻlishi haqidagi kutilmalarni kuchaytirdi. Energetika axboroti boshqarmasi (EIA) maʼlumotlariga koʻra, 13-noyabrda yakunlangan haftada xom neft zaxiralari 3,38 million barrelga oshgan, undan oldingi haftada esa 4,657 million barrelga kamaygan edi. Bozor ishtirokchilarining umumiy prognozi 400 000 barrelga kamayishni nazarda tutgan edi.
Deutsche Bank strateglari “iqtisodiy talab borasidagi xavotirlar ham xomashyo bozorlarida navbatdagi yoʻqotishlarga sabab boʻlganini” taʼkidlab, “Brent xom nefti (-1,28%) bir barrel uchun 91,95 dollargacha pasayganini, oltin esa (-3,23%) bir troya unsiyasi uchun 3 725 dollarga tushib, 14 oylik eng past darajaga yetganini” qayd etmoqda. Ular “Brent xom nefti (-1,28%) bir barrel uchun 91,95 dollargacha, WTI nefti esa (-3,20%) bir barrel uchun 83,26 dollargacha tushganini” aytib, pasayish energetika bozorini keng qamrab olganiga urgʻu bermoqda.
Deutsche Bank tungi savdolar haqida “New York Times prezident Tramp Eronga yangi zarbalar berish rejalarini koʻrib chiqayotgani, ammo hali qaror qabul qilmagani haqida xabar berganidan keyin neft narxlari barqarorlashganini” qayd etdi. Biroq bank strateglari “bozor bunga unchalik kuchli munosabat bildirmagani, bugun ertalab Brent xom nefti atigi +0,21% koʻtarilib, bir barrel uchun 92,14 dollarga yetganini” qoʻshimcha qildi. Energetikadan tashqari bozorlar haqida bank “sunʼiy intellektga investitsiyalar jadal oʻsishiga oid shubhalar fonida metallar narxlari (-5,30%) kecha 2025-yil iyulidan beri eng katta kunlik pasayishni qayd etganini, makkajoʻxori (-2,34%) va bugʻdoy (-3,97%) kabi qishloq xoʻjaligi tovarlari ham keskin arzonlashganini” taʼkidladi.
Kunlik grafikda WTI AQSH nefti qisqa muddatli pasayish moyilligini saqlab turibdi, chunki narx 87,58 dollardagi 100 kunlik oddiy harakatlanuvchi oʻrtacha (SMA) va 91,63 dollar yaqinidagi Bollinger oʻrta chizigʻidan ancha pastda qolmoqda. Narx soʻnggi savdo diapazonining quyi chegarasiga yaqin turgan bir paytda, 14 kunlik Nisbiy kuch indeksi (RSI) 34,40 darajasida nisbatan past boʻlib, haddan tashqari sotilganlik holati yuzaga kelayotganiga ishora qilmoqda. Biroq bu narxdan yuqorida joylashgan harakatlanuvchi oʻrtacha va volatillik diapazonlaridan kelayotgan pasayish bosimini bartaraf etmaydi.
Pasayish davom etsa, dastlabki tayanch Bollinger quyi chizigʻi yaqinida, taxminan 77,16 dollarda joylashgan. Bu yerda volatillikka asoslangan talab pasayishni sekinlashtirishga urinishi mumkin. Yuqori tomonda eng yaqin qarshilik 87,58 dollardagi 100 kunlik SMA, undan keyingisi esa taxminan 91,63 dollardagi Bollinger oʻrta chizigʻidir. Taxminan 106,09 dollardagi uzoq yuqori chiziqni sinash istiqboli paydo boʻlishidan avval, joriy pasayish tuzilmasini yumshatish uchun narx ushbu darajalardan yuqorida barqaror tiklanishi lozim.
(Ushbu maqolaning texnik tahlili sunʼiy intellekt vositasi yordamida yozilgan. Batafsil maʼlumot.)
WTI nefti xalqaro bozorlarda sotiladigan xom neft turidir. WTI qisqartmasi West Texas Intermediate degan maʼnoni anglatadi. U Brent va Dubai Crude bilan birga uchta asosiy neft navidan biridir. Zichligi nisbatan past boʻlgani uchun WTI “yengil”, oltingugurt miqdori kam boʻlgani uchun esa “shirin” neft deb ham ataladi. U oson qayta ishlanadigan yuqori sifatli neft hisoblanadi. AQSHda qazib olinadi va “Dunyo neft quvurlari chorrahasi” deb ataladigan Cushing markazi orqali taqsimlanadi. U neft bozori uchun etalon hisoblanadi va WTI narxi ommaviy axborot vositalarida tez-tez keltiriladi.
Barcha aktivlarda boʻlgani kabi, talab va taklif WTI nefti narxini belgilovchi asosiy omillardir. Shu bois jahon iqtisodiyotining oʻsishi talabni oshirishi mumkin, oʻsishning sustlashishi esa aks taʼsir koʻrsatadi. Siyosiy beqarorlik, urushlar va sanksiyalar yetkazib berishda uzilishlarga sabab boʻlib, narxlarga taʼsir qilishi mumkin. Yirik neft qazib oluvchi mamlakatlar guruhi boʻlgan OPEC qarorlari ham narxni belgilovchi muhim omildir. Neft asosan AQSH dollarida sotilgani sababli AQSH dollari qiymati WTI xom nefti narxiga taʼsir koʻrsatadi: dollar zaiflashsa, neft xaridorlar uchun arzonlashishi mumkin, dollar mustahkamlansa esa buning aksi kuzatiladi.
Amerika neft instituti (API) va Energetika axboroti agentligi (EIA) eʼlon qiladigan haftalik neft zaxiralari hisobotlari WTI nefti narxiga taʼsir koʻrsatadi. Zaxiralardagi oʻzgarishlar talab va taklifdagi tebranishlarni aks ettiradi. Agar maʼlumotlarda zaxiralar kamaygani koʻrsatilsa, bu talab oshganidan darak berib, neft narxini koʻtarishi mumkin. Zaxiralarning ortishi esa taklif koʻpayganini aks ettirib, narxlarni pasaytirishi mumkin. API hisoboti har seshanba kuni, EIA hisoboti esa bir kun oʻtib eʼlon qilinadi. Ularning natijalari odatda oʻxshash boʻlib, holatlarning 75 foizida oʻzaro farq 1 foizdan oshmaydi. EIA davlat idorasi boʻlgani uchun uning maʼlumotlari ishonchliroq hisoblanadi.
OPEC (Neft eksport qiluvchi mamlakatlar tashkiloti) neft qazib oluvchi 12 ta davlatdan iborat guruh boʻlib, ular yiliga ikki marta oʻtkaziladigan yigʻilishlarda aʼzo mamlakatlar uchun qazib olish kvotalarini birgalikda belgilaydi. Ularning qarorlari koʻpincha WTI nefti narxlariga taʼsir koʻrsatadi. OPEC kvotalarni qisqartirishga qaror qilsa, taklif kamayib, neft narxlari koʻtarilishi mumkin. OPEC qazib olishni oshirsa, aks taʼsir yuz beradi. OPEC+ ushbu tashkilotga kirmaydigan yana oʻnta davlatni ham qamrab olgan kengaytirilgan guruhni anglatadi. Ular orasida eng eʼtiborlisi Rossiyadir.