Những điểm chính
- Giao dịch theo xu hướng mua khi thị trường đang tăng và bán khi thị trường đang giảm, sau đó giữ từng vị thế cho đến khi một quy tắc cố định xác định rằng xu hướng đã kết thúc.
- Một chiến lược giao dịch theo xu hướng có năm thành phần, gồm bộ lọc xu hướng, quy tắc vào lệnh, quy tắc thoát lệnh, quy mô vị thế và giới hạn rủi ro.
- Nhà giao dịch theo xu hướng thường dời mức dừng lỗ theo giá, vì một giao dịch lãi lớn có thể bù đắp nhiều khoản lỗ nhỏ, còn mục tiêu lợi nhuận cố định sẽ khiến giao dịch lãi lớn đó bị đóng quá sớm.
- Tỷ lệ thắng thường dưới 50%, nhưng tỷ lệ thắng 35% với lợi nhuận mỗi lệnh thắng gấp ba lần khoản lỗ mỗi lệnh thua vẫn tạo ra kỳ vọng dương.
- Thị trường đi ngang gây ra hiện tượng đảo chiều liên tục, tạo thành chuỗi tín hiệu giả lặp đi lặp lại, vốn là điểm yếu chính của giao dịch theo xu hướng.
Giao dịch theo xu hướng là gì?
Giao dịch theo xu hướng là chiến lược mua khi thị trường đã bắt đầu tăng và bán khi thị trường đã bắt đầu giảm, sau đó giữ vị thế cho đến khi một quy tắc xác định rằng xu hướng đã kết thúc. Giao dịch theo xu hướng không cố dự đoán giá sẽ đảo chiều ở đâu. Giá thay đổi trước, sau đó các quy tắc mới phản ứng theo.
Giao dịch theo xu hướng áp dụng được theo cả hai chiều. Nhà giao dịch mở vị thế mua trong xu hướng tăng và mở vị thế bán trong xu hướng giảm. Nguyên tắc lâu đời ‚Äúcắt lỗ sớm và để lợi nhuận tiếp tục gia tăng‚Äù tóm lược phương pháp này.
Các nhà nghiên cứu gọi phiên bản đơn giản nhất của giao dịch theo xu hướng là động lượng chuỗi thời gian, vì chiến lược này so sánh giá của một thị trường với giá trong quá khứ của chính thị trường đó. Thời gian nắm giữ kéo dài từ vài ngày, vài tuần đến vài tháng, tùy vào tốc độ phản ứng của các quy tắc. Những quỹ lớn được gọi là quỹ tư vấn giao dịch hàng hóa (CTA) triển khai giao dịch theo xu hướng trên nhiều thị trường cùng lúc, và bất kỳ ai giao dịch theo cách này đều là nhà giao dịch theo xu hướng.
Giao dịch theo xu hướng chỉ mang lại lợi nhuận khi xu hướng kéo dài, vì vậy việc hiểu tại sao thị trường hình thành xu hướng là điều hữu ích.
Tại sao thị trường hình thành xu hướng?
Thị trường hình thành xu hướng vì giá điều chỉnh chậm trước thông tin mới và các nhà giao dịch thường hành động theo số đông. Ba động lực giúp duy trì xu hướng.
- Phản ứng chậm trước tin tức khiến giá tiếp tục dịch chuyển trong nhiều ngày hoặc nhiều tuần sau khi một báo cáo được công bố, vì các nhà giao dịch điều chỉnh quan điểm từng chút một.
- Hành vi bầy đàn đẩy xu hướng đi xa hơn khi các nhà giao dịch thấy người khác mua và làm theo.
- Giới hạn rủi ro tại các quỹ lớn buộc họ mua trong thị trường tăng và bán trong thị trường giảm, qua đó tiếp thêm động lực cho xu hướng.
Chiến lược giao dịch theo xu hướng là tập hợp các quy tắc để tham gia và thoát khỏi một xu hướng.
Chiến lược giao dịch theo xu hướng hoạt động như thế nào?
Chiến lược giao dịch theo xu hướng chuyển năm quyết định giao dịch thành các quy tắc cố định, nhờ đó nhà giao dịch không phải phỏng đoán.
- Bộ lọc xu hướng xác định chiều giao dịch, chẳng hạn chỉ mua khi giá nằm trên đường trung bình động (MA) 200 ngày.
- Quy tắc vào lệnh xác định thời điểm mở giao dịch, chẳng hạn khi giá đóng cửa vượt mức đỉnh cao nhất trong 20 ngày gần nhất.
- Quy tắc thoát lệnh xác định thời điểm đóng giao dịch, chẳng hạn sử dụng lệnh dừng lỗ động bám theo giá khi xu hướng tiếp diễn.
- Quy mô vị thế xác định khối lượng giao dịch, chẳng hạn tính quy mô mỗi giao dịch sao cho khoản lỗ khi chạm mức dừng lỗ bằng 1% giá trị tài khoản.
- Giới hạn rủi ro khống chế tổng mức rủi ro, chẳng hạn đặt trần cho tỷ lệ giá trị tài khoản có thể chịu rủi ro trên tất cả các giao dịch đang mở.
Giao dịch theo xu hướng luôn vào lệnh muộn và thoát lệnh muộn. Quy tắc vào lệnh chờ xu hướng được xác nhận, nên nhà giao dịch bỏ lỡ phần đầu của xu hướng. Quy tắc thoát lệnh chờ xu hướng đảo chiều, nên nhà giao dịch phải trả lại một phần lợi nhuận ở cuối xu hướng. Độ trễ này là có chủ đích, vì phần giữa của xu hướng mới là phần mà quy tắc có thể xác nhận.

Quy tắc đầu tiên là bộ lọc xu hướng, bắt đầu từ việc nhận diện xu hướng.
Cách nhận diện xu hướng bằng các chỉ báo giao dịch theo xu hướng
Nhà giao dịch theo xu hướng nhận diện xu hướng bằng quy tắc cố định thay vì đánh giá biểu đồ bằng mắt. Có ba quy tắc phổ biến.
- Giá nằm trên đường MA đang dốc lên cho thấy xu hướng tăng, còn giá nằm dưới đường MA đang dốc xuống cho thấy xu hướng giảm.
- Đỉnh sau cao hơn đỉnh trước và đáy sau cao hơn đáy trước cho thấy xu hướng tăng, trong khi đỉnh sau thấp hơn đỉnh trước và đáy sau thấp hơn đáy trước cho thấy xu hướng giảm.
- Giá đóng cửa vượt mức đỉnh cao nhất trong N ngày gần nhất báo hiệu một xu hướng tăng mới; điều ngược lại áp dụng cho xu hướng giảm. N là số kỳ nhìn lại, chẳng hạn 20 ngày.
Thị trường không đáp ứng quy tắc nào trong ba quy tắc trên là thị trường đi ngang, nơi các tín hiệu giao dịch theo xu hướng thường thất bại.

Năm chỉ báo giao dịch theo xu hướng phổ biến nhất là MA, đường trung bình động hội tụ phân kỳ (MACD), chỉ số định hướng trung bình (ADX), kênh Donchian và biên độ thực trung bình (ATR); mỗi chỉ báo đảm nhiệm một vai trò khác nhau.
| Chỉ báo | Thông tin thể hiện | Cách nhà giao dịch theo xu hướng sử dụng | Hạn chế |
|---|---|---|---|
| Đường trung bình động | Giá trung bình trong một số ngày xác định | Giá nằm trên đường trung bình đang dốc lên cho thấy xu hướng tăng; các giao cắt tạo tín hiệu vào lệnh | Có độ trễ, tạo tín hiệu giả trong thị trường đi ngang |
| MACD | Chênh lệch giữa hai đường trung bình động hàm mũ | Xác nhận hướng và động lượng của xu hướng | Có độ trễ, giao cắt thường xuyên trong thị trường đi ngang |
| ADX | Độ mạnh của xu hướng trên thang từ 0 đến 100, không thể hiện hướng | Giá trị trên 25 gợi ý một xu hướng mạnh đáng để giao dịch | Không cho biết xu hướng tăng hay giảm |
| Kênh Donchian | Đỉnh cao nhất và đáy thấp nhất trong một số ngày xác định | Giá đóng cửa vượt dải trên báo hiệu điểm vào lệnh theo phá vỡ | Nhiều tín hiệu phá vỡ thất bại |
| ATR | Biên độ dao động trung bình hằng ngày của một thị trường | Xác định khoảng cách dừng lỗ và quy mô vị thế | Không cung cấp thông tin về hướng giá |
Mọi chỉ báo giao dịch theo xu hướng đều có độ trễ. Mỗi chỉ báo trong bảng đều được tính từ giá quá khứ, nên chỉ xác nhận xu hướng sau khi xu hướng đã bắt đầu và không bao giờ dự đoán giá sẽ đi đâu tiếp theo. Vì ADX không cho biết hướng, nhà giao dịch theo xu hướng kết hợp ADX với MA hoặc kênh Donchian.
Một đường xu hướng nối các đáy tăng dần trong xu hướng tăng là một cách khác để quan sát cùng xu hướng đó. Phần lớn nhà giao dịch muốn giá chạm đường này ít nhất hai lần trước khi tin tưởng, và lần chạm thứ ba giúp củng cố độ tin cậy.
Sau khi xác lập bộ lọc xu hướng, nhà giao dịch cần quy tắc vào lệnh. Ba chiến lược giao dịch theo xu hướng chính tương ứng với ba cách vào lệnh.
Các chiến lược giao dịch theo xu hướng chính
Ba chiến lược giao dịch theo xu hướng chính là giao cắt đường trung bình động, phá vỡ kênh Donchian và giao dịch nhịp điều chỉnh trong xu hướng. Cả ba đều có chung cấu trúc gồm bộ lọc xu hướng, điểm vào lệnh, mức dừng lỗ và cách thoát lệnh bám theo giá; chúng chỉ khác nhau ở thời điểm vào lệnh.
| Chiến lược | Vào lệnh | Thoát lệnh | Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|---|---|---|
| Giao cắt đường trung bình động | Đường trung bình nhanh cắt lên trên đường trung bình chậm | Giao cắt ngược chiều hoặc dừng lỗ động | Quy tắc đơn giản, rõ ràng | Vào lệnh muộn, phần lớn biến động giá có thể đã diễn ra |
| Phá vỡ kênh Donchian | Giá đóng cửa vượt đỉnh 20 ngày | Giá đóng cửa xuống dưới đáy của giai đoạn ngắn hơn, chẳng hạn 10 ngày | Nắm bắt xu hướng mới từ giai đoạn đầu | Nhiều tín hiệu phá vỡ thất bại |
| Giao dịch nhịp điều chỉnh trong xu hướng | Giá giảm về gần đường trung bình động trong một xu hướng | Dừng lỗ động | Dừng lỗ gần hơn, tỷ lệ lợi nhuận/rủi ro tốt hơn | Xu hướng mạnh có thể không xuất hiện nhịp điều chỉnh |
Chiến lược giao cắt đường trung bình động
Chiến lược giao cắt đường trung bình động mua khi đường MA nhanh cắt lên trên đường MA chậm, rồi thoát lệnh hoặc chuyển sang vị thế bán khi đường MA nhanh cắt trở lại xuống dưới. Cặp phổ biến nhất là MA 50 ngày và MA 200 ngày; giao cắt tăng của cặp này thường được gọi là giao cắt vàng.
Cái giá phải trả của chiến lược giao cắt đường trung bình động là độ trễ. MA 200 ngày dịch chuyển chậm, nên khi giao cắt xuất hiện, phần lớn xu hướng có thể đã đi qua. Các cặp MA nhanh hơn với số kỳ nhìn lại ngắn hơn phản ứng sớm hơn nhưng tạo nhiều tín hiệu giả hơn trong thị trường đi ngang.
Chiến lược phá vỡ kênh Donchian
Kênh Donchian thể hiện đỉnh cao nhất và đáy thấp nhất trong một số ngày xác định. Chiến lược phá vỡ kênh Donchian mua khi giá đóng cửa vượt dải trên. Với kênh vào lệnh 20 ngày, giá đóng cửa vượt đỉnh cao nhất trong 20 ngày gần nhất sẽ kích hoạt vị thế mua. Việc thoát lệnh sử dụng kênh ngắn hơn, chẳng hạn khi giá đóng cửa xuống dưới đáy thấp nhất trong 10 ngày gần nhất.
Những nhà giao dịch phá vỡ nổi tiếng nhất là nhóm Turtle, được nhà giao dịch Richard Dennis đào tạo vào thập niên 1980. Quy mô mỗi vị thế được tính sao cho biến động 1 ATR tương đương 1% giá trị tài khoản, còn mức dừng lỗ cách điểm vào lệnh 2 ATR, nên rủi ro mỗi giao dịch vào khoảng 2%.
Nhiều đợt phá vỡ thất bại và giá quay trở lại bên trong kênh Donchian. Đây là cái giá nhà giao dịch phá vỡ phải trả để nắm bắt sớm các xu hướng mới.

Chiến lược giao dịch nhịp điều chỉnh trong xu hướng
Chiến lược giao dịch nhịp điều chỉnh chờ xu hướng được thiết lập, sau đó mua khi giá điều chỉnh về gần MA hoặc đường xu hướng thay vì mua tại đỉnh mới. Điểm vào lệnh xuất hiện khi giá giảm về MA và bắt đầu tăng trở lại.
Mức dừng lỗ trong chiến lược này được đặt ngay dưới đáy của nhịp điều chỉnh, gần điểm vào lệnh hơn so với mức dừng lỗ của giao dịch phá vỡ. Dừng lỗ gần hơn đồng nghĩa với khoản lỗ nhỏ hơn khi giao dịch thất bại và tỷ lệ lợi nhuận/rủi ro tốt hơn khi xu hướng tiếp diễn. Điểm hạn chế là một số xu hướng mạnh không xuất hiện nhịp điều chỉnh.
Mỗi lần vào lệnh đều cần một cách thoát lệnh. Với nhà giao dịch theo xu hướng, cách thoát lệnh quyết định kết quả nhiều hơn điểm vào lệnh.
Cách đặt dừng lỗ và thoát lệnh khi giao dịch theo xu hướng
Nhà giao dịch theo xu hướng đặt mức dừng lỗ ban đầu ở khoảng cách dựa trên độ biến động, sau đó dời mức dừng lỗ bám theo giá. Nhờ đó, giá quyết định thời điểm kết thúc giao dịch thay vì một mục tiêu lợi nhuận. ATR, tức biên độ dao động trung bình hằng ngày của thị trường, là thước đo độ biến động thường được sử dụng. Mức dừng lỗ cách điểm vào lệnh từ 2 đến 3 lần ATR nằm ngoài phạm vi dao động thông thường trong ngày.
Bốn cách thoát lệnh sau được sử dụng trong hầu hết các hệ thống giao dịch theo xu hướng.
| Cách thoát lệnh | Quy tắc | Phù hợp nhất để |
|---|---|---|
| Dừng lỗ theo ATR | Đặt dừng lỗ cách điểm vào lệnh từ 2 đến 3 lần ATR | Đặt mức dừng lỗ ban đầu ngoài vùng nhiễu thông thường |
| Dừng lỗ động | Mức dừng lỗ tăng theo giá, không bao giờ hạ xuống | Bảo toàn lợi nhuận khi xu hướng tiếp diễn |
| Thoát lệnh theo kênh giá | Giá đóng cửa xuống dưới đáy thấp nhất trong 10 hoặc 20 ngày gần nhất | Áp dụng cho hệ thống giao dịch phá vỡ |
| Tín hiệu ngược chiều | Thoát lệnh khi đường trung bình nhanh cắt trở lại xuống dưới đường trung bình chậm | Áp dụng cho hệ thống giao dịch giao cắt |
Phần lớn nhà giao dịch theo xu hướng không đặt mục tiêu lợi nhuận cố định. Một mục tiêu cố định, chẳng hạn chốt lời ở mức gấp đôi số tiền chịu rủi ro, sẽ đóng quá sớm các giao dịch lãi lớn và loại bỏ những giao dịch giúp hệ thống hoạt động hiệu quả. Dừng lỗ động cho phép giao dịch có lãi tiếp tục cho đến khi xu hướng đảo chiều.
Một lệnh dừng lỗ động chỉ dịch chuyển theo chiều có lợi cho giao dịch: lên trên với vị thế mua và xuống dưới với vị thế bán.
Khoảng cách từ điểm vào lệnh đến mức dừng lỗ cũng quyết định khối lượng giao dịch. Đó là vai trò của việc tính quy mô vị thế.
Cách tính quy mô vị thế cho giao dịch theo xu hướng
Nhà giao dịch theo xu hướng tính quy mô mỗi vị thế sao cho khi chạm mức dừng lỗ, khoản lỗ chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ và cố định của tài khoản. Diễn đạt bằng lời, quy mô vị thế bằng giá trị tài khoản nhân với tỷ lệ rủi ro mỗi giao dịch, chia cho khoảng cách dừng lỗ.
Quy mô vị thế = (Giá trị tài khoản √ó Tỷ lệ rủi ro mỗi giao dịch) √∑ Khoảng cách dừng lỗ
Tài khoản 10.000 USD với rủi ro 1% mỗi giao dịch có thể mất 100 USD trong một giao dịch. Khi mức dừng lỗ cách điểm vào lệnh 4,00, quy mô vị thế bằng 100 USD chia cho 4,00, tức 25 đơn vị.
Thị trường biến động mạnh sẽ tự động có quy mô vị thế nhỏ hơn theo cách tính này. ATR lớn hơn đẩy mức dừng lỗ ra xa điểm vào lệnh hơn, và khoảng cách dừng lỗ lớn hơn trong công thức cho ra số đơn vị ít hơn với cùng mức rủi ro 100 USD.
Nhiều nhà giao dịch giữ rủi ro mỗi giao dịch ở mức thấp, khoảng 1% hoặc ít hơn, để sau một chuỗi thua lỗ vẫn còn đủ vốn tiếp tục giao dịch. Rủi ro nhỏ trên mỗi giao dịch rất quan trọng vì nhà giao dịch theo xu hướng thường xuyên thua lỗ.
Tại sao nhà giao dịch theo xu hướng có nhiều lệnh thua hơn lệnh thắng?
Nhà giao dịch theo xu hướng có nhiều lệnh thua hơn lệnh thắng vì phần lớn tín hiệu phá vỡ và giao cắt thất bại khi thị trường đi ngang. Chiến lược vẫn tồn tại được vì lợi nhuận trung bình của lệnh thắng lớn gấp nhiều lần khoản lỗ trung bình của lệnh thua. Tỷ lệ thắng của các chiến lược giao dịch theo xu hướng thường dưới 50%.
Kỳ vọng đo lường kết quả trung bình trên mỗi giao dịch. Kỳ vọng bằng tỷ lệ thắng nhân với lợi nhuận trung bình, trừ tỷ lệ thua nhân với khoản lỗ trung bình. R đại diện cho số tiền chịu rủi ro trong một giao dịch; các con số trong cả hai bảng đều là số làm tròn chỉ nhằm mục đích minh họa.
| Hạng mục | Giá trị |
|---|---|
| Tỷ lệ thắng | 35% |
| Lợi nhuận trung bình mỗi lệnh thắng | 3R |
| Khoản lỗ trung bình mỗi lệnh thua | 1R |
| Kỳ vọng mỗi giao dịch | (0,35 x 3R) trừ (0,65 x 1R) = dương 0,40R |
Một hệ thống có tỷ lệ thắng 35%, với lợi nhuận mỗi lệnh thắng gấp ba lần khoản lỗ mỗi lệnh thua, tạo ra lợi nhuận trung bình 0,40R trên mỗi giao dịch.
Tỷ lệ thắng thấp cũng kéo theo các chuỗi thua lỗ dài. Bảng chuỗi thua lỗ minh họa tám lệnh thua liên tiếp tại ba mức rủi ro mỗi giao dịch, trong đó mỗi khoản lỗ được tính trên giá trị tài khoản đã giảm sau lệnh trước.
| Rủi ro mỗi giao dịch | Giá trị tài khoản còn lại sau 8 lệnh thua liên tiếp | Tổng mức lỗ |
|---|---|---|
| 0,5% | khoảng 96,1% | khoảng 3,9% |
| 1% | khoảng 92,3% | khoảng 7,7% |
| 2% | khoảng 85,1% | khoảng 14,9% |
Tỷ lệ thắng thấp là điều bình thường khi giao dịch theo xu hướng. Rủi ro nhỏ trên mỗi giao dịch giúp nhà giao dịch tiếp tục tuân thủ quy tắc và vẫn còn khả năng giao dịch khi một xu hướng lớn xuất hiện.
Ví dụ cụ thể sau kết hợp bộ lọc xu hướng, điểm vào lệnh, mức dừng lỗ, quy mô vị thế và điểm thoát lệnh trong cùng một giao dịch.
Ví dụ về giao dịch theo xu hướng
Một giao dịch theo xu hướng trải qua sáu bước, từ bộ lọc xu hướng đến bước thoát lệnh cuối cùng. Các con số dưới đây là số làm tròn chỉ nhằm mục đích minh họa, không gắn với thị trường, ngày tháng hay mức giá thực tế nào.
- Kiểm tra bộ lọc xu hướng và xác nhận giá nằm trên MA 200 ngày, do đó chỉ được mở vị thế mua.
- Vào lệnh khi phá vỡ nếu giá đóng cửa vượt đỉnh 20 ngày tại mức 100,00.
- Đặt mức dừng lỗ thấp hơn điểm vào lệnh 2 ATR. Với ATR bằng 2,00, mức dừng lỗ nằm tại 96,00, tức cách điểm vào lệnh 4,00.
- Tính quy mô vị thế với rủi ro 1% mỗi giao dịch. Tài khoản có 10.000 USD nên số tiền chịu rủi ro là 100 USD; lấy 100 USD chia cho 4,00 cho ra quy mô vị thế 25 đơn vị.
- Dời mức dừng lỗ theo giá tăng, duy trì khoảng cách 2 ATR bên dưới giá đóng cửa cao nhất.
- Thoát giao dịch khi giá đóng cửa xuống dưới mức dừng lỗ động.
Giao dịch minh họa có thể kết thúc theo hai cách. Nếu xu hướng thất bại sớm, giá giảm về 96,00 và lệnh dừng lỗ đóng giao dịch với khoản lỗ 1R, tương đương 100 USD. Nếu xu hướng tiếp diễn, mức dừng lỗ động tăng bám theo giá và bảo toàn một phần lợi nhuận khi xu hướng cuối cùng đảo chiều.

Cùng một bộ quy tắc có thể mang lại kết quả rất khác nhau giữa các thị trường.
Những thị trường nào phù hợp với giao dịch theo xu hướng?
Các thị trường có thanh khoản cao và có thể duy trì biến động theo một chiều trong thời gian dài phù hợp với giao dịch theo xu hướng, chẳng hạn các cặp tiền tệ chính, vàng, dầu và chỉ số chứng khoán.
Kết quả nghiên cứu về giao dịch theo xu hướng được rút ra từ các danh mục giao dịch đồng thời trên nhiều thị trường. Nhà giao dịch áp dụng cùng bộ quy tắc trên một hoặc hai thị trường sẽ có kết quả biến động thất thường hơn, vì một thị trường đơn lẻ có thể đi ngang nhiều tháng, trong khi danh mục lớn thường có xu hướng xuất hiện ở đâu đó.
Tiền mã hóa có thể hình thành xu hướng mạnh nhưng biến động rất lớn, nên mức dừng lỗ phải đặt xa hơn và quy mô vị thế phải nhỏ hơn để duy trì cùng mức rủi ro mỗi giao dịch.
Chính những thị trường này cũng có những giai đoạn đi ngang kéo dài, và đó là lúc giao dịch theo xu hướng gặp khó khăn.
Giao dịch theo xu hướng gặp khó khăn trong những trường hợp nào?
Giao dịch theo xu hướng gặp khó khăn nhất trong thị trường đi ngang, khi giá liên tục kích hoạt tín hiệu rồi đảo chiều, một hiện tượng gọi là whipsaw. Bốn điểm yếu sau giải thích phần lớn các giai đoạn thua lỗ.
- Giá đảo chiều liên tục trong thị trường đi ngang biến các tín hiệu phá vỡ và giao cắt thành những khoản lỗ nhỏ tích lũy dần.
- Các đợt đảo chiều đột ngột khiến một phần lợi nhuận bị mất đi, vì quy tắc thoát lệnh chờ bằng chứng cho thấy xu hướng đã kết thúc rồi mới đóng giao dịch.
- Chi phí giao dịch chiếm phần lớn lợi nhuận hơn trong các hệ thống phản ứng nhanh, vì số kỳ nhìn lại ngắn khiến giao dịch diễn ra thường xuyên hơn và phải trả chênh lệch giá mua/bán cùng các khoản phí mỗi lần.
- Tốc độ tín hiệu đòi hỏi sự đánh đổi: quy tắc nhanh phản ứng sớm nhưng tạo nhiều tín hiệu giả hơn, còn quy tắc chậm tạo ít tín hiệu giả hơn nhưng vào lệnh muộn hơn.

Những điểm yếu của giao dịch theo xu hướng đặt ra một câu hỏi hợp lý: liệu chiến lược này còn hiệu quả hay không.
Giao dịch theo xu hướng còn hiệu quả không?
Có, giao dịch theo xu hướng vẫn có bề dày nghiên cứu ghi nhận lợi nhuận trung bình dương, nhưng chiến lược không tạo ra lợi nhuận trong mọi giai đoạn.
Nghiên cứu của Moskowitz, Ooi và Pedersen (2012), được công bố trên Journal of Financial Economics, phát hiện động lượng chuỗi thời gian trên 58 thị trường hợp đồng tương lai có thanh khoản cao. Lợi suất quá khứ của một thị trường‚Äô có xu hướng tiếp diễn, và đó chính là đặc điểm mà giao dịch theo xu hướng khai thác.
Nghiên cứu của Hurst, Ooi và Pedersen (2017), được công bố trên Journal of Portfolio Management, kiểm định một chiến lược giao dịch theo xu hướng bằng dữ liệu từ năm 1880 trên 67 thị trường thuộc các nhóm hàng hóa, chỉ số cổ phiếu, trái phiếu và tiền tệ. Nghiên cứu ghi nhận lợi nhuận trung bình dương của giao dịch theo xu hướng trong suốt giai đoạn lịch sử dài đó.
Cả hai nghiên cứu đều kiểm định các danh mục đa dạng hóa trên nhiều thị trường, không phải thị trường đơn lẻ. Kết quả còn phụ thuộc vào chi phí giao dịch và việc kiên trì tuân thủ quy tắc qua các chuỗi thua lỗ; kết quả quá khứ không đảm bảo kết quả tương lai. Giao dịch theo xu hướng thường đạt kết quả tốt trong những đợt bán tháo kéo dài, vì các quy tắc có thể chuyển sang vị thế bán khi giá giảm, nhưng chiến lược không hoạt động tốt trong mọi đợt bán tháo.
Phần lớn thất bại trong giao dịch theo xu hướng bắt nguồn từ cách nhà giao dịch thực hiện các quy tắc, vì vậy cần hiểu rõ những sai lầm phổ biến.
Những sai lầm phổ biến khi giao dịch theo xu hướng
Những sai lầm phổ biến nhất khi giao dịch theo xu hướng là đóng lệnh có lãi quá sớm và từ bỏ quy tắc trong chuỗi thua lỗ. Sáu sai lầm sau thường xuyên lặp lại.
- Chốt lời quá sớm đóng mất những giao dịch lãi lớn vốn bù đắp cho tất cả các khoản lỗ nhỏ.
- Dời mức dừng lỗ ra xa giá biến khoản lỗ nhỏ theo kế hoạch thành khoản lỗ lớn.
- Chọn số kỳ nhìn lại chỉ vì cho kết quả kiểm định quá khứ tốt nhất là hiện tượng khớp quá mức với dữ liệu quá khứ; số kỳ nhìn lại được tinh chỉnh theo dữ liệu cũ thường thất bại trên dữ liệu mới.
- Thêm bộ lọc cho đến khi kết quả kiểm định quá khứ trông hoàn hảo loại bỏ quá nhiều giao dịch, khiến hệ thống không còn nắm bắt được những xu hướng mà nó được thiết kế để khai thác.
- Bỏ cuộc trong giai đoạn sụt giảm vốn đồng nghĩa với việc từ bỏ quy tắc ngay trước khi xu hướng tiếp theo có thể bù đắp các khoản lỗ.
- Vào lệnh trước khi xu hướng được xác nhận biến giao dịch theo xu hướng thành phỏng đoán, và những lệnh vào sớm có tỷ lệ thất bại cao hơn.
Thực hiện kiểm định quá khứ đối với các quy tắc bằng dữ liệu lịch sử trước khi giao dịch sẽ cho thấy các chuỗi thua lỗ từng kéo dài bao lâu và mức sụt giảm vốn từng sâu đến đâu.
Giao dịch theo xu hướng là một trong nhiều phương pháp giao dịch. So sánh với các chiến lược gần gũi nhất sẽ giúp làm rõ vị trí của phương pháp này.
Giao dịch theo xu hướng so với các chiến lược khác
Giao dịch theo xu hướng mua theo đà tăng và tiếp tục nắm giữ; giao dịch hồi quy về trung bình đi ngược những biến động đã kéo quá xa và kỳ vọng giá trở về mức trung bình; còn giao dịch động lượng xếp hạng hoặc bám theo lợi suất gần đây.
| Đặc điểm | Giao dịch theo xu hướng | Hồi quy về trung bình | Giao dịch động lượng |
|---|---|---|---|
| Ý tưởng cốt lõi | Biến động đang diễn ra sẽ tiếp tục | Giá quay về mức trung bình | Những tài sản có hiệu suất cao gần đây tiếp tục vượt trội |
| Thị trường phù hợp nhất | Thị trường có xu hướng | Thị trường đi ngang | Thị trường có các tài sản dẫn đầu rõ rệt |
| Tỷ lệ thắng điển hình | Thường dưới 50% | Thường cao hơn | Thay đổi tùy cách xây dựng chiến lược |
| Lãi và lỗ | Nhiều khoản lỗ nhỏ, một vài khoản lãi lớn | Nhiều khoản lãi nhỏ, thỉnh thoảng có khoản lỗ lớn | Phụ thuộc vào cách xây dựng chiến lược |
| Chỉ báo phổ biến | Đường trung bình động, kênh Donchian, ADX, ATR | RSI, dải Bollinger | Tốc độ thay đổi giá, xếp hạng sức mạnh tương đối |
| Rủi ro chính | Giá đảo chiều liên tục trong thị trường đi ngang | Xu hướng mạnh khiến giá không quay về mức trung bình | Các tài sản dẫn đầu đảo chiều đột ngột |
Giao dịch theo xu hướng so với hồi quy về trung bình
Giao dịch theo xu hướng kỳ vọng biến động đang diễn ra sẽ tiếp tục, trong khi hồi quy về trung bình kỳ vọng giá quay về mức trung bình. Giao dịch theo xu hướng hoạt động tốt nhất trong thị trường có xu hướng, với tỷ lệ thắng thấp và một vài giao dịch lãi lớn. Hồi quy về trung bình hoạt động tốt nhất trong thị trường đi ngang, với tỷ lệ thắng cao hơn và rủi ro chịu khoản lỗ lớn khi một xu hướng mạnh bắt đầu mà giá không quay trở lại.
Một số nhà giao dịch triển khai đồng thời cả hai chiến lược, vì mỗi chiến lược thường hoạt động tốt khi chiến lược còn lại gặp khó khăn.
Giao dịch theo xu hướng so với giao dịch động lượng
Giao dịch theo xu hướng và giao dịch động lượng có điểm giao thoa, nhưng hai thuật ngữ không phải lúc nào cũng chỉ cùng một chiến lược. Động lượng chuỗi thời gian kiểm tra xem một thị trường có tăng so với quá khứ của chính nó hay không, rất gần với giao dịch theo xu hướng. Động lượng chéo xếp hạng nhiều thị trường so với nhau, sau đó mua thị trường mạnh nhất và bán thị trường yếu nhất; đây là một chiến lược khác. Giao dịch theo xu hướng cũng thường giữ vị thế lâu hơn và thoát lệnh bằng các quy tắc máy móc, chẳng hạn dừng lỗ động.
Câu hỏi thường gặp
Giao dịch theo xu hướng có phải là chiến lược tốt không?
Giao dịch theo xu hướng có thể phù hợp với những nhà giao dịch chấp nhận tỷ lệ thắng thấp và các chuỗi thua lỗ dài để đổi lấy cơ hội có một vài giao dịch lãi lớn. Giao dịch theo xu hướng không đảm bảo lợi nhuận; kết quả phụ thuộc vào chi phí, rủi ro mỗi giao dịch và việc kiên trì tuân thủ quy tắc trong các giai đoạn sụt giảm vốn. Những nhà giao dịch cần thắng phần lớn các lệnh thường thấy khó duy trì phương pháp này.
Chỉ báo giao dịch theo xu hướng nào tốt nhất?
Không có chỉ báo giao dịch theo xu hướng nào là tốt nhất trong mọi trường hợp, vì mỗi chỉ báo đảm nhiệm một vai trò khác nhau. Đường trung bình động được sử dụng nhiều nhất, vì một đường MA có thể vừa làm bộ lọc xu hướng vừa tạo tín hiệu vào lệnh. Nhiều nhà giao dịch theo xu hướng bổ sung ADX để đo độ mạnh của xu hướng và ATR để xác định khoảng cách dừng lỗ.
Nhà giao dịch theo xu hướng là ai?
Nhà giao dịch theo xu hướng là cá nhân hoặc quỹ mua khi thị trường tăng, bán khi thị trường giảm và giữ từng vị thế cho đến khi một quy tắc xác định rằng xu hướng đã kết thúc. Nhà giao dịch theo xu hướng phản ứng theo giá và không bao giờ cố dự đoán đỉnh hoặc đáy. Các quỹ tư vấn giao dịch hàng hóa (CTA) là nhóm quỹ giao dịch theo xu hướng được biết đến nhiều nhất.
“Trend following” có giống “trend trading” không?
Có, “trend following” và “trend trading” thường cùng được dùng để chỉ việc giao dịch thuận chiều xu hướng. “Trend following” thường chỉ một hệ thống dựa trên quy tắc cố định, với điểm vào và thoát lệnh được xác định máy móc. “Trend trading” là thuật ngữ rộng hơn, có thể bao gồm cả các quyết định dựa trên đánh giá chủ quan về biểu đồ.
Có thể giao dịch theo xu hướng trên khung thời gian ngắn không?
Có, các quy tắc giao dịch theo xu hướng có thể áp dụng trên khung thời gian ngắn như biểu đồ giờ, nhưng khung thời gian ngắn hơn tạo nhiều tín hiệu giả hơn và chi phí cao hơn. Mỗi giao dịch đều phải trả chênh lệch giá mua/bán, trong khi hệ thống khung thời gian ngắn giao dịch thường xuyên hơn nhiều, nên chi phí chiếm tỷ trọng lớn hơn trong mỗi khoản lãi. Xu hướng trên khung thời gian ngắn cũng thường có biên độ nhỏ hơn, làm giảm dư địa cho những giao dịch lãi lớn mà phương pháp giao dịch theo xu hướng dựa vào.



















