Yaponiya banki rahbari Ueda pul-kredit sharoitlari ragʻbatlantiruvchi boʻlib qolayotgani sababli foiz stavkalarini oshirishni davom ettirishni rejalashtirmoqda

Yaponiya banki (BoJ) raisi Kazuo Ueda  payshanba kuni  bazaviy inflyatsiya narxlar boʻyicha maqsadli koʻrsatkichga taxminan mos kelishini aytdi. U pul-kredit sharoitlari ragʻbatlantiruvchi boʻlib qolayotgani sababli markaziy bank foiz stavkalarini oshirishda davom etishni rejalashtirayotganini qoʻshimcha qildi. 

Asosiy iqtiboslar

Yaponiya iqtisodiyoti barqaror, biroq unda ayrim zaiflik belgilari kuzatilmoqda. 

Bazaviy inflyatsiya narxlar boʻyicha maqsadli koʻrsatkichga taxminan mos kelmoqda. 

Inflyatsiya markaziy bankning maqsadli koʻrsatkichidan oshib ketishi xavfi mavjud. 

Pul-kredit sharoitlari ragʻbatlantiruvchi boʻlib qolayotgani sababli foiz stavkalarini oshirishda davom etish rejalashtirilmoqda. 

Inflyatsiyaning maqsadli koʻrsatkichdan oshib ketishi xavfining oldini olish uchun bazaviy inflyatsiyani 2% atrofida barqaror ushlab turish nihoyatda muhim. 

Modellashtirish natijalari ETF sotuvlarini jadallashtirish BoJ moliyaviy holatiga jiddiy taʼsir koʻrsatmasligini koʻrsatmoqda. 

Stavkalarning oshirilishi kompaniyalarning moliyalashtirish xarajatlarini koʻpaytiradi, biroq iqtisodiyotga taʼsirini baholashda korxonalarning yuqori daromadlari va ish haqining oʻsishi ham hisobga olinadi. 

Avvalgi oshirishlarga qaramay, iqtisodiyotga eng katta taʼsir koʻrsatadigan qisqa muddatli real foiz stavkalari pastligicha qolmoqda. 

Moliyaviy sharoitlar yumshoqligicha qolib, iqtisodiy faollikni qoʻllab-quvvatlamoqda. 

Stavkalar oshirilishining korxonalar va uy xoʻjaliklari faoliyatiga taʼsiri diqqat bilan oʻrganiladi. 

YaIM maʼlumotlarida iyul–sentabr oylarida qayd etilgan isteʼmol pasayishi kutilmalarga mos keladi. 

Mehnat bozorida ishchi kuchi tanqisligi sharoitida ish haqi izchil oʻsib borayotgani sababli isteʼmol umuman olganda barqarorligicha qolmoqda.

TMGM tahlili: Moliyaviy bozor yangiliklari, iqtisodiy kalendar va bozor tahlillari

BoJ siyosatni yanada qatʼiylashtirishga moyillik bildirar ekan, Ueda inflyatsiyaning maqsaddan oshib ketishi xavfiga eʼtibor qaratdi

FXS Speechtracker Uedaning ushbu nutqini tarixiy 7,6 koʻrsatkichiga nisbatan 8,2 ball bilan baholamoqda. Bu odatdagidan koʻra qatʼiyroq pul-kredit siyosatiga moyillikni anglatadi: rais inflyatsiyaning narxlar boʻyicha maqsadli koʻrsatkichdan oshib ketishi xavfini taʼkidlab, sharoitlar ragʻbatlantiruvchi boʻlib qolayotgan bir paytda stavkalarni oshirishda davom etish rejalariga urgʻu bermoqda. Bazaviy inflyatsiyani 2% atrofida barqaror ushlab turishga berilgan eʼtibor hamda ETF sotuvlarini jadallashtirish BoJ moliyaviy holatiga jiddiy taʼsir qilmasligi haqidagi baho siyosatni meʼyorlashtirishga ishonchni mustahkamlaydi va balans bilan bogʻliq cheklovlar haqidagi xavotirlarni kamaytiradi.

Stavkalarning oshirilishi moliyalashtirish xarajatlarini koʻpaytirishi, biroq korxonalarning yuqori daromadlari, ish haqining oʻsishi va hamon yumshoq moliyaviy sharoitlar bu taʼsirni yumshatishining eʼtirof etilishi BoJ iqtisodiy oʻsishni izdan chiqarmasdan siyosatni qatʼiylashtirish uchun imkoniyat bor deb hisoblayotganidan dalolat beradi. Ayni paytda Yaponiya iqtisodiyoti barqaror, ammo zaifliklarga ega deb taʼriflanmoqda. Iyul–sentabrdagi isteʼmol sustligi kutilmalarga mos kelishi va mehnat bozorida ishchi kuchi tanqisligi sharoitida ish haqining oshishi xarajatlarni umuman qoʻllab-quvvatlayotgani haqidagi qarash iyena uchun moʻtadil ijobiy makroiqtisodiy fonni taʼminlamoqda. Bu siyosatning bosqichma-bosqich qatʼiylashtirilishi va stavkalarni yanada oshirishga moyillik bilan uygʻunlashadi.

Bozor munosabati

Maqola yozilayotgan paytda USD/JPY juftligi kun davomida 0,03% ga koʻtarilib, 159,35 darajasida savdo qilinmoqda.

Yaponiya banki haqida tez-tez soʻraladigan savollar

Yaponiya banki (BoJ) mamlakatning pul-kredit siyosatini belgilovchi markaziy bankidir. Uning vazifasi banknotalar chiqarish hamda narxlar barqarorligini taʼminlash uchun valyuta va pul muomalasini tartibga solishdan iborat. Bunda inflyatsiyani taxminan 2% darajasida ushlab turish maqsad qilinadi.

Yaponiya banki past inflyatsiya sharoitida iqtisodiyotni ragʻbatlantirish va inflyatsiyani tezlashtirish maqsadida 2013-yilda oʻta yumshoq pul-kredit siyosatini boshladi. Bank siyosati miqdoriy va sifat jihatidan yumshatishga (QQE), yaʼni likvidlikni taʼminlash uchun pul chiqarib, davlat yoki korporativ obligatsiyalar kabi aktivlarni sotib olishga asoslanadi. 2016-yilda bank oʻz strategiyasini kuchaytirib, avval manfiy foiz stavkalarini joriy etish, soʻng esa 10 yillik davlat obligatsiyalari daromadliligini bevosita nazorat qilish orqali siyosatni yanada yumshatdi. 2024-yil mart oyida BoJ foiz stavkalarini oshirib, amalda oʻta yumshoq pul-kredit siyosatidan chekina boshladi.

Bankning keng koʻlamli ragʻbatlantirish choralari iyenaning asosiy valyutalarga nisbatan qadrsizlanishiga olib keldi. Yaponiya banki va oʻnlab yillardagi eng yuqori inflyatsiyaga qarshi kurashish uchun foiz stavkalarini keskin oshirishni tanlagan boshqa yetakchi markaziy banklar siyosati oʻrtasidagi tafovut kengaygani sababli 2022 va 2023-yillarda bu jarayon yanada kuchaydi. BoJ siyosati boshqa valyutalar bilan foiz stavkalari tafovutining kengayishiga olib kelib, iyena qiymatiga pasayish bosimini oʻtkazdi. 2024-yilda BoJ oʻta yumshoq siyosatidan voz kechishga qaror qilganida, bu tendensiya qisman teskari yoʻnalishga oʻzgardi.

Iyenaning zaiflashuvi va jahon bozorida energiya narxlarining keskin koʻtarilishi Yaponiyada inflyatsiyaning oshishiga olib keldi va u BoJning 2% lik maqsadli koʻrsatkichidan oshib ketdi. Mamlakatda ish haqi oshishi istiqboli – inflyatsiyani kuchaytiruvchi asosiy omillardan biri – ham ushbu qarorga turtki boʻldi.