Tăng quá nhanh, đã đến lúc tạm dừng! Ngân hàng trung ương Trung Quốc nâng tỷ lệ dự trữ bắt buộc bằng ngoại tệ lên 6%, kìm hãm đà tăng giá nhanh của đồng nhân dân tệ

Sáng ngày 3 tháng 11, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) thông báo sẽ nâng tỷ lệ dự trữ bắt buộc đối với tiền gửi ngoại tệ của các tổ chức tài chính thêm 2 điểm phần trăm, từ mức 4% hiện tại lên 6%, có hiệu lực từ ngày 15 tháng 11 năm 2026, nhằm tăng cường quản lý thanh khoản ngoại hối tại các tổ chức này. Sau thông báo, USD/CNH tăng vọt khoảng 200 pip lên mức cao nhất 6,6664, tương ứng với việc đồng nhân dân tệ ở thị trường nước ngoài giảm khoảng 0,3%, đánh dấu phiên giảm đầu tiên trong gần ba tuần. Sau khi mở cửa, đồng nhân dân tệ ở thị trường trong nước cũng suy yếu, lần lượt vượt qua các ngưỡng 6,65 và 6,66 nhân dân tệ đổi 1 USD.

Đồng nhân dân tệ ở thị trường nước ngoài vừa trải qua một giai đoạn tăng giá kéo dài. Ngày 2 tháng 11, đồng tiền này mạnh lên, vượt ngưỡng 6,65 và đạt mức cao nhất trong ngày là 6,6425 nhân dân tệ đổi 1 USD, trong khi tỷ giá giao ngay kết thúc phiên giao dịch ban ngày ở mức 6,6458. Từ đầu năm, đồng nhân dân tệ đã tăng giá khoảng 4,91% so với USD trên thị trường giao ngay, còn tại thị trường nước ngoài, mức tăng là hơn 4,5%. Đồng nhân dân tệ đã tăng giá bốn tháng liên tiếp, lên mức cao nhất kể từ tháng 6 năm 2022. Quyết định sử dụng công cụ tỷ lệ dự trữ bắt buộc đối với tiền gửi ngoại tệ vào thời điểm này của ngân hàng trung ương nhằm điều tiết tốc độ tăng giá, thay vì đảo ngược xu hướng.

Tỷ lệ dự trữ bắt buộc đối với tiền gửi ngoại tệ là gì?

Tỷ lệ dự trữ bắt buộc đối với tiền gửi ngoại tệ quy định phần tiền gửi bằng ngoại tệ mà các tổ chức tài chính huy động được phải gửi tại ngân hàng trung ương. Phần lớn số tiền gửi này là bằng USD.

Cơ chế này khá đơn giản. Khi tỷ lệ dự trữ bắt buộc tăng, các ngân hàng phải gửi nhiều USD hơn tại ngân hàng trung ương, khiến lượng USD còn lại để cho vay, đầu tư hoặc bán trên thị trường trong nước giảm xuống. Nguồn cung USD trong nước bị thu hẹp sẽ đẩy giá USD lên so với đồng nhân dân tệ, qua đó giảm nhẹ áp lực tăng giá đối với đồng nhân dân tệ.

Để hình dung quy mô của biện pháp này, tổng số dư tiền gửi ngoại tệ vào cuối tháng 9 năm 2026 đạt khoảng 1,2 nghìn tỷ USD. Việc nâng tỷ lệ dự trữ bắt buộc từ 4% lên 6% đồng nghĩa với việc các tổ chức tài chính phải gửi thêm khoảng 24 tỷ USD dự trữ tại ngân hàng trung ương kể từ ngày 15 tháng 11. Con số này tương đối khiêm tốn so với khối lượng giao dịch ngoại hối bình quân mỗi ngày của Trung Quốc là hơn 800 tỷ USD và giá trị kết hối 294,2 tỷ USD do các ngân hàng thực hiện chỉ riêng trong tháng 9.

Điều này cũng cho thấy bản chất của động thái: làm chậm tốc độ tăng giá của đồng nhân dân tệ bằng cách thắt chặt thanh khoản USD trong nước, thay vì đảo ngược xu hướng đi lên của đồng tiền này. Mức điều chỉnh là “tương đối vừa phải”. Điều đáng chú ý hơn là tín hiệu chính sách đằng sau động thái đó, chứ không phải mức thay đổi thực tế của lượng vốn khả dụng.

Vì sao ngân hàng trung ương bắt đầu điều tiết tốc độ tăng giá?

Kể từ tháng 10, ngân hàng trung ương đã nhiều lần phát tín hiệu về lập trường đối với tỷ giá. Ngày 8 tháng 10, cơ quan này đăng tải bài viết “Lập trường chính sách của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc về tỷ giá đồng nhân dân tệ” trên trang web chính thức. Ngày 19 tháng 10, tại Hội nghị thường niên Diễn đàn Phố Tài chính, Thống đốc Phan Công Thắng trình bày khuôn khổ chính sách tỷ giá, nhấn mạnh rằng “trong một số hoàn cảnh nhất định, PBOC sử dụng các công cụ quản lý an toàn vĩ mô và trong những hoàn cảnh cực đoan, thậm chí có thể can thiệp trực tiếp vào thị trường ngoại hối để chấn chỉnh ‘hành vi bầy đàn’ trên thị trường và tình trạng các kỳ vọng phi lý tự củng cố lẫn nhau”. Việc tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc đối với tiền gửi ngoại tệ nằm trong khuôn khổ chính sách này. Đây là việc sử dụng một công cụ quản lý an toàn vĩ mô, chứ không phải “can thiệp trực tiếp”.

Một chi tiết khác đáng chú ý là tỷ giá trung tâm hằng ngày. Thứ Hai, ngày 2 tháng 11, ngân hàng trung ương ấn định tỷ giá trung tâm USD/CNY ở khoảng 6,71, tương ứng với mức định giá đồng nhân dân tệ yếu hơn đáng kể so với mức khoảng 6,66 theo khảo sát dựa trên mô hình của Reuters. Điều này có nghĩa là tỷ giá trung tâm do ngân hàng trung ương ấn định nghiêng về việc định giá USD cao hơn so với đồng nhân dân tệ, qua đó đã phát tín hiệu rằng cơ quan này không muốn đồng nhân dân tệ mạnh lên quá mức. Việc nâng tỷ lệ dự trữ bắt buộc đối với tiền gửi ngoại tệ tiếp tục truyền tải tín hiệu đó thông qua một công cụ chính sách định lượng.

Trong quá khứ, công cụ này luôn đảm nhiệm chức năng “điều chỉnh hai chiều”. Trong giai đoạn đồng nhân dân tệ tăng giá kéo dài năm 2021, ngân hàng trung ương đã hai lần nâng tỷ lệ dự trữ bắt buộc đối với tiền gửi ngoại tệ, đưa tỷ lệ này lên 9%. Khi đồng nhân dân tệ suy yếu trong các năm 2022 và 2023, cơ quan này đã cắt giảm tỷ lệ tổng cộng 5 điểm phần trăm xuống còn 4%, giúp giảm tình trạng thiếu hụt USD và ổn định tỷ giá. Công cụ này được thiết kế để làm dịu các biến động thuận chu kỳ, thay vì ấn định một mức tỷ giá cụ thể.

Một số nhà phân tích cho rằng đợt tăng giá này của đồng nhân dân tệ được thúc đẩy bởi các lực lượng thị trường, thay vì sự can thiệp chính sách. Phân tích nhiều bộ dữ liệu cho thấy đà tăng giá có ít tương quan với luận điểm “nhà đầu tư nước ngoài gia tăng nắm giữ tài sản Trung Quốc”. Thay vào đó, tình trạng thặng dư kéo dài trong hoạt động kết hối và bán ngoại tệ giao ngay cũng như kỳ hạn của các ngân hàng kể từ tháng 3 năm 2025 là động lực trực tiếp hơn.

Nếu động lực chính thúc đẩy đà tăng giá là cung cầu thị trường chứ không phải định hướng chính sách, thì việc sử dụng một công cụ định lượng để giữ lại 24 tỷ USD có thể tác động đến tốc độ, thay vì chiều hướng biến động. Bằng việc hành động vào thời điểm này, ngân hàng trung ương đang truyền đi thông điệp rằng đồng nhân dân tệ có thể tiếp tục tăng giá, nhưng không nên duy trì tốc độ hiện tại. Đối với các nhà giao dịch ngoại hối, tín hiệu thực tế là Bắc Kinh muốn đồng nhân dân tệ tăng giá theo cách “chậm hơn, ổn định hơn”, thay vì tiếp tục mạnh lên nhanh chóng.

Sau bốn tháng tăng giá liên tiếp và khi đồng nhân dân tệ đã mạnh lên vượt ngưỡng 6,65 nhân dân tệ đổi 1 USD, mức độ chấp nhận của các nhà hoạch định chính sách đối với tốc độ tăng giá đang thu hẹp. Việc giữ lại 24 tỷ USD không đủ để đảo ngược xu hướng tăng giá được thúc đẩy bởi thặng dư trong hoạt động kết hối và bán ngoại tệ. Tuy nhiên, động thái này làm thay đổi một điều: thị trường giờ đây biết rằng vùng quanh 6,65 là mức đang thu hút sự chú ý của các nhà hoạch định chính sách. Xu hướng tăng giá chưa bị bác bỏ, nhưng từ hôm nay, tốc độ tăng sẽ không còn do riêng thị trường quyết định.